Hãng Mos Film giới thiệu
Dựa theo cuốn tiểu thuyết cùng tên của đại văn hào Leo Tolstoy
Chiến Tranh và Hòa Bình
Phần 3: 1812
Phụ đề: alexmix - .:NetHD.org:. (có tham khảo bản dịch tiểu thuyết của NXB VH)
Vào 12 tháng 6, quân Tây Âu đã vượt qua biên giới nước Nga,
và chiến tranh đã nổ ra,
một biến cố trái ngược với lý trí,
và bản tính con người.
Cha mẹ hãy nghe con này. Con đã quyết định rồi.
Xin cha mẹ hãy để con nhập ngũ. Mọi người không thể ngăn cản con!
- Đừng có ngốc nghếch như thế. Việc của con là học tập! - Con không ngốc, thưa cha.
Fedya Obolensky còn nhỏ hơn con nhưng cậu ta vẫn nhập ngũ.
Mà cha có thể trông chờ con học tập thế nào khi mà...
khi mà...
đất nước mình đang lâm nguy?
Con im ngay đi có được không?
Con đang nói rất nghiêm túc.
Vớ vẩn! Miệng còn hôi sữa mà đã đòi nhập ngũ!
Nghe nó nói xem kìa!
Chúa toàn năng!
Xin hãy dùng vũ khí và lá chắn để trợ giúp chúng con tránh khỏi tai họa.
và khiến những kẻ gây nguy hại đến chúng con chịu tai ương, báo ứng.
Xin người hãy phái những thiên sứ xuống trần gian.
trợ giúp chúng con đánh đuổi kẻ địch.
Sa hoàng, cha của bệ hạ!
Hurrah! Ai là bệ hạ?
Ai là Sa hoàng?
Kutuzov chẳng làm được gì ngoài việc gây khó chịu cho bệ hạ cả.
Chẳng lẽ ông ta thích hợp à?
Ngựa thì không trèo lên nổi, hợp vừa bắt đầu thì đã ngủ gật?
Đạo đức thì tồi tệ hết mức có thể tưởng tượng.
Tôi không hiểu sao một người với những phẩm chất như vậy lại có thể là một chiến lược gia được.
Trong cái thời khắc then chốt này làm sao mà một ông già như thế có thể làm được?
Cứ thử tưởng tượng xem. Một tổng tư lệnh mù!
Ông ta chả thể nhìn được gì. Chỉ có thể chơi trò bịt mắt bắt dê.
Chưa bao giờ mà quan binh chúng ta lại biểu hiện kém như thế này.
Nhưng bây giờ quân đội và vận mệnh quốc gia lại đang
nằm trong bàn tay của một vị làm đại thần rất được nhưng lại là một tướng tồi.
Barclay hành động quá trì trệ. Cả quân đội đang chỉ trích ông ta.
Quân Pháp đã đến Vitebsk.
Khoảng bốn ngày là đến Smolensk. mà có thể là đến tận đây.
Đối với thế cục bây giờ ngài thấy thế nào ạ, công tước?
Tôi à.
Xem ra chiến trường khả năng lan đến gần chúng ta...
Tôi đã nói rồi và xin được nhắc lại là chiến trường vẫn ở Ba Lan,
và quân địch sẽ chẳng bao giờ qua nổi bờ Niemen.
Khi tuyết tan, chúng sẽ chết đuối trong đầm lầy Ba Lan.
Nhưng, Công tước, trên thư có nói là chúng sẽ đến Vitebsk ngay lập tức.
Ah, trong thư nói rồi..
Công tước có nói là quân Pháp bị đánh bại ngay ở bờ sông đó phải không?
Công tước không nói vậy.
Mikhail lvanovich, đi bàn với tôi xem ông muốn sửa lại như thế nào nào?
Nhanh lên! Hãy cầm hết đi!
Tôi muốn tự tay đốt hết mọi thứ!
không lưu lại cái gì cho bọn ma quỷ!
Ông nằm chỗ nào cũng cảm thấy không thoải mái.
Nhưng tệ nhất là cái sofa quen thuộc trong thư phòng.
Nó khiến ông khó mà chịu được vì những ý nghĩ đáng sợ nhất
xuất hiện trong đầu khi nằm ở đây.
Không đúng, kê thế không được!
Chả có chỗ nào yên tĩnh cả! Chết tiệt!
Đúng, còn có một việc gì quan trọng mình để lại nghĩ khi nằm trên giường.
Then cửa à? Không, có một cái gì đấy đã xảy ra ở phòng khách.
Tishka! Lúc ăn cơm tối nói chuyện gì thế?
Về lão công tước Mikhail.
Thôi im đi? Tao biết rồi. Đó là bức thư của công tước Andrey.
Quân Pháp đã ở Vitebsk.
Sau bốn ngày hành quân chúng có thể đến Smolensk. có thể chúng đã đến đây rồi.
Tishka!
Thôi không cần.
Ta chả cần gì nữa cả.
Lòng ta đau quá...
Lão công tước đang thấy sợ hãi.
Lòng ta đau quá.
Tất cả ý nghĩ của ta... đều về con.
Ta gọi con cả đêm.
Con không biết! Con vẫn không dám tiến vào
- Con đã ngủ chưa? - Chưa, con chưa ngủ.
Sao con lại không dám vào, con yêu?
Cảm ơn con vì tất cả, con yêu của ta...
Hãy tha thứ cho ta, cảm ơn con.
Con gọi Andriusha hộ ta được chứ?
Con nhận được thư từ anh ấy.
Nó ở đâu?
Anh ấy đang trong quân, thưa cha. Ở Smolensk.
Nước Nga xong rồi.
Chúng đã giết nước Nga rồi!
Tôi muốn thử hát lại xem. Dù sao đây cũng là một cách tiêu khiển.
Như thế cũng rất tốt.
Anh biết không, Nikolai đã được thưởng huân chương chữ thập thánh George.
Tôi thấy hãnh diện cho anh ấy quá.
Biết chứ, chính tôi đã gửi thông báo đến cho anh ấy. Thôi, tôi không muốn làm phiền em nữa.
Tôi hát thế này có ổn không, Bá tước?
Sao lại không ổn? Rất hay mà.
Nhưng sao em lại hỏi tôi như thế?
Tôi không muốn không làm điều gì mà anh không thích.
Chuyện gì tôi cũng tin anh.
Anh không biết anh quan trọng thế nào và đã giúp tôi nhiều đến thế nào đâu.
Trong bản thông báo ấy có nói là anh ấy hiện đang ở Nga và đã nhập ngũ trở lại.
Anh nghĩ sau này anh ấy có thể tha thứ cho tôi được không?
Anh ấy oán ghét tôi không?
Anh thấy thế nào?
Chẳng có chuyện gì mà anh ấy phải tha thứ.
Nếu ở địa vị anh ấy, tôi sẽ...
Anh thì khác.
Không thể có một người nào tốt bụng, rộng lượng và thương người hơn anh được.
Nếu không có anh ở đó để giúp đỡ, bây giờ cũng thế
không biết tôi sẽ ra sao.
Bởi vì...
À, quên mất, tôi phải về nhà đây.
Sao anh lại bỏ về?
Vì... thực ra là tôi có việc.
Không! Tại sao?
Hãy nói cho em...
Các vị đã nghe được tin gì chưa? Kutuzov là tổng tư lệnh rồi!
Tất cả bất đồng đã được giải quyết. Tôi rất vui, rất vui mừng!
Cuối cùng thì chúng ta cũng có một lãnh đạo thật sự! Một người đàn ông!
- Tôi nghe nói là ông ta bị mù mà, Công tước? - Vớ vẩn. Ông ấy vẫn khỏe như vâm.
Ông ấy rất thông minh. Tôi biết ông ấy nhiều năm nay mà.
Ngài ấy tới rồi!
Có những người anh em như thế này? Sao chúng ta cứ phải lùi về sau mãi nhỉ
A, chào Công tước. Thế nào rồi chàng trai? Lại đây với ta.
Ta tìm cậu tới là vì muốn giữ cậu lại bên người.
Cảm ơn đại nhân, nhưng tôi sợ là tôi không thích hợp ở bộ tham mưu.
Tôi đã quen sống với những người lính trong quân. Cả cấp dưới của tôi cũng rất thích tôi.
Tôi không nỡ rời đi nơi đây.
Nếu như tôi từ chối vinh dự được đi bên cạnh ngài, xin hãy tin tưởng...
Rất tiếc là ta cần có cậu ở bên lắm. Chẳng qua cậu cũng đúng đấy.
Chúng ta cần người, nhưng không phải ở đây.
Giá tất cả đám chiến lược gia đều như cậu vào trong các trung đoàn,
thì lúc đấy các trung đoàn đâu có như bây giờ.
Ta nhớ lúc cậu ở Austerlitz.
Ta nhớ, ta nhớ lắm, Cậu với lá cờ.
Ôi, các chiến lược gia, các chiến lược gia!
Chiến lược gia thì có đầy, mà chịu làm thì chẳng có mống nào.
Cái gì cũng muốn nhanh, nhưng mà dục tốc bất đạt.
Nắm được cứ điểm thì không khó, nhưng đánh thắng chiến dịch thì lại khó vô cùng.
Gấp gáp thì đâu có được.
Ở Rustchuk, Kamensky vội vàng xuất quân, còn ta, ta nhẫn nại cùng thời gian.
và ta chiếm được nhiều cứ điểm hơn Kamensky.
còn bắt quân Thổ Nhĩ Kỳ phải ăn thịt ngựa.
Cứ nhẫn nại, rồi thì quân Pháp cũng sẽ như thế thôi!
Cứ tin ta, Ta sẽ khiến bọn chúng phải nếm mùi thịt ngựa!
Nhưng chúng ta cũng phải ứng chiến chứ ạ?
Chúng ta phải thế nếu mọi người đều muốn chiến.
Không có cách nào khác cả.
Thôi, tạm biệt chàng trai của ta, hãy cứ bước tiếp con đường của mình, chúa phù hộ cho cậu!
Ta biết con đường của cậu sẽ là con đường đến thẳng với vinh quang.
Từ tận con tim, ta chia sẽ nỗi mất mát với cậu,
và với cậu, ta không phải đại nhân, không phải công tước, không phải tổng tư lệnh,
chỉ đơn giản là một người cha thôi.
Này người anh em, họ bỏ chúng tôi lại đây,
hay đưa đến Moscow thế?
Bây giờ không những thấy lính tráng mà còn thấy cả nông dân nữa!
Nông dân họ cũng lùa đi, lúc này họ không phân biệt gì nữa.
Toàn dân ai ai cũng muốn đánh giặc.
Moscow bây giờ, anh thấy đấy.
mọi người chỉ muốn một kết cục thôi.
Bá tước! Làm sao bá tước lại ở đây?
Ồ, tôi muốn xem xem...
- Phải, phải, muốn xem thì tha hồ mà xem. - Kinh khủng quá...
Đây là từ hôm qua thôi.
Trận tối qua ở Shevardino thương vong rất lớn.
Chúng ta đã mất cứ điểm Shevardino.
Tôi muốn được tham dự. Tôi muốn được tham dự vào trận đánh.
Tôi còn muốn hỏi ông một câu nữa. Chính xác thì trận địa quân ta ở đâu?
Đó không phải việc của tôi.
Qua Tatarinovo sẽ thấy mọi người đào đất nhiều lắm.
Cứ trèo lên ngọn đồi, và đứng đó sẽ thấy.
Đứng ở đó? Nếu có thể...
Tôi cũng muốn đưa ngài đi... nhưng mà tôi phải đến gặp chỉ huy lữ đoàn đây.
Mai là đánh nhau rồi, có hàng trăm nghìn người chiến đấu,
Phải có đến hai mươi nghìn người bị thương phải cứu.
thế mà chúng tôi không có đủ cáng, giường bệnh hay y tá bác sĩ cho nổi 6000 người.
Chúng ta có một vạn xe vận tải, nhưng có phải chỉ cần thế đâu.
- Nhìn cái người đội mũ kia kìa! - Anh ta làm gì thế?
Định dọa chạy quân Pháp à?
Anh ta trông như bác sỹ.
Pierre đã hiểu được sự cần thiết của hy sinh,
và cảm thấy xót xa cho sự bất hạnh mà mọi người phải gánh chịu,
điều đó đã khiến anh đi tới khu vực sắp sửa là chiến trường này.
Ông làm ơn cho biết cái làng ở đằng trước là làng gì thế?
- Burdino hay sao ấy nhỉ? - Borodino.
Quân ta ở đấy phải không?
Đúng rồi, còn kia, quá một chút là quân Pháp. Đấy, ngài có thấy không.
- Đâu? - Nhìn mắt thường cũng thấy đấy.
- Còn đằng kia? - Đấy là quân ta.
Ah, quân ta đấy à! Tôi thấy rồi. Còn chỗ kia?
Là bên nó.
Hôm qua thì cứ điểm này là của ta nhưng hôm nay là của nó.
Thế còn ông là ai, một bác sĩ à?
Không, tôi chỉ đến quan sát thôi...
Họ đến đây rồi.
Họ rước Đức mẹ của chúng ta đến rồi!
- Đức mẹ lversky! - Đức mẹ Smolensk chứ!
Đức mẹ, xin hãy cứu vớt bầy tôi của người.
Nhân danh cha con và thánh thần,
bây giờ và mãi mãi về sau
Đức mẹ hãy cứu với bầy tôi của ngài khỏi cảnh tai ương,
Chúng con đều đến nhờ Đức mẹ
che chở chúng con như một thành trì vững chắc,
Ôi đức mẹ lòng lành,
luồn thương xót dù con có ý nghĩ, lời nói hay hành động đáng xấu hổ nào
và xoa bớt đi nỗi đau mà con phải chịu đựng.
Chúng con không còn được người nào cứu rỗi,
chúng con không còn hy vọng nào khác
Chúng con chỉ có Ngài, người bảo vệ chúng con.
Hãy giúp chúng con, thương xót lấy chúng con.
Chúng con gửi gắm hy vọng còn lại vào Ngài,
chúng con tôn vinh Ngài.
vì chúng con là bầy tôi của Ngài,
Đức mẹ phù hộ chúng con.
Anh ấy biết cuộc chiến ngày mai
có thể là cuộc chiến tàn khốc nhất mà anh từng tham gia,
anh đã rõ ràng cảm thấy được hơi thở của tử vong
không có gì nhưng lại vô cùng đáng sợ.
Quốc nạn sắp tới... Moscow thất thủ mất.
và ngày mai ta cũng sẽ chết.
Maria lại nói rằng đó là một sự thử thách của thượng đế?
nhưng ta không tồn tại, thì còn thử thách gì nữa?
Sinh hoạt mới sẽ lại tiếp tục
nhưng ta không còn tồn tại nữa rồi.
Ta cũng không còn tồn tại nữa.
Đại nhân, cánh trái tiểu đoàn số hai
đã đến gần Semyonovskaya.
Đều có bố trí các trạm gác có lính canh.
Ai vậy?
Ngọn gió nào đưa cậu đến đây thế? Tôi không ngờ đấy!
Tôi đến đây, cậu biết đấy... chỉ là vì...
Tôi rất thích. Tôi muốn xem trận đánh.
Moskva sao rồi? Gia đình tôi đã đến Moskva chưa?
Đến rồi. Julie Drubetskaya đã cho tôi biết.
Tôi có đến thăm nhưng không gặp. Gia đình anh đã đến điền trang ngoại thành Moskva.
Hôm nay tôi vừa xem qua cách bố trí quân.
Vì không phải là quân nhân, tôi không thể nói hiểu hoàn toàn,
nhưng tôi cũng đã hiểu được cách bố trí tổng quát.
Tôi tin rằng vị trí của chúng ta...
Tôi nghĩ là cánh trái bố trí khá yếu,
trong khi cánh phải thì mở rộng quá xa.
Cậu hiểu hết cách bố trí quân rồi phải không?
Đúng, nhưng nói như vậy nghĩa là thế nào?
Thắng bại xưa nay chưa bao giờ và sẽ không bao giờ lệ thuộc
vào vũ khí hay quân số. trận địa thì lại càng ít tác dụng hơn
Thế nó lệ thuộc vào cái gì?
Vào cái tinh thần ở trong tôi, ở trong mỗi người lính.
Sao ở Austerlix chúng ta lại bại trận? Trận địa à?
Vô lý, không phải là như thế.
Chúng ta chỉ muốn rút khỏi chiến trường càng sớm càng tốt
Ngày mai sẽ thế nào?
Với tôi thì nó rất đơn giản:
Một trăm ngàn quân Nga và một trăm ngàn quân Pháp đánh nhau
Thực tế là 200,000 người này sẽ chiến đấu với nhau.
đạo quân nào chiến đấu ác liệt nhất và không sợ hy sinh nhất sẽ thắng.
Dù thế nào đi nữa, chúng ta cũng sẽ thắng trong trận ngày mai!
Đúng như vậy! Bây giờ mà còn sợ chết hay sao?
Binh sĩ trong tiểu đoàn tôi không chịu uống rượu vodka!
“Bây giờ không phải là lúc chè chén“ họ nói thế đấy.
Thế nào cũng phải mở rộng phạm vi chiến tranh.
Trong cái đất nước đó tôi còn có cha tôi, con trai tôi và em gái tôi ở Bald Hills.
Họ đã nộp tất cả châu Âu cho hắn, thế mà họ còn đến lên mặt dạy chúng ta
Dạy cái con khỉ!
Anh cho rằng ta sẽ thắng trong trận ngày mai phải không?
Phải. Có một điều tôi sẽ làm nếu tôi có quyền.
Tôi sẽ không bắt tù binh.
Quân Pháp đã tàn phá nhà cửa của tôi và sẽ tàn phá Moscow.
Chúng đã và đang làm nhục tôi từng giây từng phút.
Chúng là kẻ thù của tôi, chúng đều là những bọn tội phạm.
toàn thể quân đội đều nghĩ như vậy. Chúng sẽ phải chết.
Chúng cướp bóc, chúng giết cha tôi. nhưng mồm vẫn leo lẻo lòng nhân từ đối với quân địch
Không bắt tù binh, cứ giết phăng chúng đi và tiến lên đón lấy cái chết!
Chiến tranh không phải là cái gì lịch sự phong nhã, nó là cái việc bỉ ổi nhất trên thế gian.
ta cần phải hiểu điều đó, chứ đừng như trẻ con chơi trò chiến tranh.
Cần phải thừa nhận nghiêm túc và dứt khoát sự tất yếu đáng sợ này.
Phải gạt bỏ mọi sự dối trá: Chiến tranh là chiến tranh, không phải là trò chơi con trẻ.
Ngày mai hàng vạn người sẽ gặp nhau để đánh nhau;
tàn sát nhau, làm cho nhau què quặt,
sau đó người ta sẽ tổ chức những buổi lễ tạ ơn Chúa
vì đã giết được nhiều người,
người ta còn phóng đại con số lên, người ta tuyên bố thắng trận,
cho rằng càng có nhiều người bị giết thì công lao càng lớn.
người ta lại ban phần thưởng lớn nhất cho kẻ nào giết được nhiều người nhất.
Thượng đế làm sao nhìn nổi những việc như vậy?
Cậu bạn của tôi...
Tôi thấy khó sống quá.
Cũng chẳng bao lâu nữa.
Cậu ngủ gật đấy à? Mà tôi cũng phải đi ngủ mới được.
Cậu về đi. Trước khi ra trận, cần phải ngủ một giấc.
Tạm biệt. Không biết chúng ta có thể gặp nhau nữa hay không...
Mình biết rằng đây là cuộc gặp gỡ cuối cùng.
Đi đi, đồng chí của tôi. Chúa luôn luôn ở bên cậu.
Nâng súng, tiến tới!
Một viên đạn pháo!
Ngài làm ơn tránh đi. Ở đây không được đâu.
Này, ngài không sợ à?
- Còn cậu, cậu có sợ không? - Sợ chứ!
Nó có chừa ai đâu. Nện trúng thì lòi ruột! Không sợ sao được
Lính tráng thì đã đành như thế. Như ngài thì lạ thật
Về chỗ!
Chú ý đội hình!
Chú ý đội hình! Tấn công
Nạp đạn! Bắn!
Hoan hô!
Sẵn sàng? Bắn!
Chú ý đội hình, tiến về phía trước!
- Quân Nga sao rồi? - Chúng vẫn trụ vững, thưa ngài.
Chúng còn muốn ăn đạn nữa. Thì cho chúng toại nguyện đi!
Đạn nổ đấy!
Không phải rơi vào đây! Rơi vào bọn bộ binh kia.
Chỗ quen biết của cậu à?
Ai lo việc lấy.
Again, fire!
Khẩu số 4 số 5, đẩy lên đến chỗ này!
Xem kìa, tí nữa thì nó thổi mất cái mũ của quý ngài.
Quả này kém thật!
Đồ chồn cáo! Cháo không hợp khẩu vị hả?
Tôi xin kính cẩn đề nghị bệ hạ dùng bữa sáng được không ạ?
Tôi hy vọng rằng ngay từ bây giờ
tôi đã có thể có lời mừng bệ hạ thắng lợi.
Pháo số 10! Tiến lên phía trước!
Báo cáo đại tá,
chỉ còn tám quả tạc đạn. Có bắn nốt không ạ?
Đạn ria!
Thưa ngài, các công sự mũi tên chúng ta đã lấy lại được.
Công tước Bagration đã bị thương .
đến gặp công tước Pyotr lvanovich, và tìm hiểu cặn kẽ xem tình hình ra sao.
Thưa ngài...
Trung đoàn của công tước Andrey thuộc quân hậu cần.
Không rời khỏi vị trí này mà cũng không bắn một viên đạn,
trung đoàn đã mất thêm một phần ba quân số nữa.
- Cho họ ngồi nghỉ đi. - Vâng thưa ngài.
Tiểu đoàn 1, nghỉ!
Tiểu đoàn 2, nghỉ!
Đi đều đi đều bước. ..
Đạn đã bắn hết thưa ngài.
Chạy sang đội hậu cần lấy mấy hòm đạn đưa lại đây ngay!
Để tôi đi lấy cho.
Sĩ quan phụ tá! Bảo họ không được đứng lại một chỗ.
Coi chừng!
Báo cáo!
Nằm xuống!
Cái chết đấy ư? Mình không thể chết, mình không muốn chết.
Mình yêu cuộc sống! yêu đám cỏ này, mảnh đất này, bầu không khí này.
Các anh em!
Đứng yên!
Tản ra hai bên!
Bắn!
Tất cả cứ điểm bên trận địa cánh trái đều đã thất thủ,
Chúng ta không có cách nào đánh lui quân địch.
binh sĩ thì bỏ chạy và không tài nào giữ họ lại được.
Tôi thấy mình không có quyền che giấu ngài những gì tôi đã trông thấy.
Quân ta đang lâm vào tình cảnh hỗn loạn.
Sao ông dám...
Sao ông dám nói như vậy với tôi?
Ông không biết gì hết. .
Quân địch đã bị đánh lui ở cánh trái và bị đánh bại ở cánh phải.
Nếu ông không thấy rõ thì,
ông không được nói lung tung về những việc mà ông không biết.
Ông hãy đến gặp tướng Barclay
truyền đạt cho ông ta biết ý định của tôi là tấn công quân địch vào ngày mai.
Quân địch đã bại trận
Ngày mai chúng ta sẽ đuổi cổ chúng ta khỏi lãnh thổ thiêng liêng của nước Nga!
Rayevsky! Anh hùng của tôi đây rồi!
Thưa ngài, quân ta vẫn giữ vững vị trí.
Quân Pháp không dám tấn công nữa.
Kaissarov! Anh ngồi đây viết lệnh cho ngày mai..
Còn anh, hãy đi khắp hàng quân tuyên bố ngày mai chúng ta sẽ tấn công.
Nhưng cả tối hôm đó và ngày hôm sau,
Chiến báo cứ truyền về, liên tục, báo cáo tổn thất chưa từng có,
quân đội thương vong hơn một nửa.
nên tổ chức những đợt tiến công mới căn bản là không thể nào.
...Ngủ đi, bé ngoan, Andrei của ta...
À ơi, à ơi...
Ngủ đi, bé ngoan, đừng khóc nữa.
Chú chim nhỏ, đừng bận tâm gì
Đừng lắc nôi nữa.
À ơi, à ơi...
Lạy Chúa! Chuyện gì thế này?
Anh ta đang làm gì ở đây?
Đen tối, xám xịt và uể oải
Lướt qua từng mái nhà chui vào từng tổ ấm.
À ơi, à ơi...
Ngủ đi, bé ngoan, đừng khóc nữa.
Trên đi văng, trên khung giường
hãy thiu thiu chìm vào giấc mộng vàng.
À ơi, à ơi...
Kể từ ngày đó
trí óc và lương tâm con người ấy trở nên hỗn loạn
Ông phải gánh cái trách nhiệm nặng nề hơn ai hết trong tất cả những việc đã xảy ra.
Nhưng cho đến tận khi trút hơi thở cuối cùng,
không bao giờ con người ấy có thể hiểu được thế nào là chân thiện mỹ,
và ý nghĩa những hành vi của mình,
những hành vi trái ngược hẳn với
chân thiện mỹ, nhân đạo ấy đối với toàn thế giới.
Không thể nào phủ nhận
sự sùng bái mà
cả nửa thế giới dành cho mình,
cho nên ông ta đành phải từ bỏ
cái chân và cái thiện cũng như tất cả cái bản chất của con người.
Đủ rồi! Đủ rồi! Đủ rồi! Chấm dứt đi!
Hãy xem xem! Các người đang làm gì thế này?
Quân lính hai bên kiệt sức vì không được ăn và không được nghỉ,
cũng bắt đầu ngờ vực
không biết có nên tiếp tục bắn giết nhau nữa hay không.
Các người muốn giết ai thì giết, muốn làm gì thì làm,
nhưng tôi thì không làm nữa đâu.
Nhưng có một sức mạnh huyền bí không thể hiểu được
vẫn chế ngự họ
và vẫn tiếp tục cái công việc khủng khiếp đấy,
thứ mà diễn ra hoàn toàn không phải do ý muốn của con người nữa.
Thắng lợi tinh thần dành
ở trận Borodino dành cho người Nga
khiến kẻ thù phải nhận ra
sự yếu đuối, bất lực của chính mình.
Kết quả trực tiếp của trận Borodino
là việc Napoléon vô cớ bỏ chạy khỏi Moscow,
việc một đạo quân xâm lược năm mươi vạn người bị tiêu diệt,
việc đế chế Napoléon sụp đổ,
ở Borodino, lần đầu tiên đế chế ấy,
đã chịu một đòn nặng nề về mặt tinh thần!
Hết phần 3.